Η θεσμική κατοχύρωση του Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους και η εισαγωγή του μαθήματος του κινηματογράφου και των οπτικοακουστικών μέσων στην Α/βάθμια και Β/βάθμια εκπαίδευση αποτελούν δύο από τις βασικότερες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη στην Ελλάδα του παιδικού κινηματογράφου.
Αυτό ήταν το βασικό συμπέρασμα που προέκυψε από τις εργασίες διεθνούς συνάντησης ειδικών (κινηματογραφιστών, εκπαιδευτικών, θεσμικών παραγόντων κ.λ.π) που οργάνωσε την Κυριακή 6/12 στην Αρχαία Ολυμπία το 12ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους σε συνεργασία με την ECFA (Ευρωπαϊκή Ένωση Παιδικού Κινηματογράφου).
Στη συνάντηση αναπτύχθηκαν όλα τα θέματα γύρω από την παραγωγή και διανομή των ταινιών για παιδιά και νέους και παρουσιάστηκαν τα μοντέλα ευρωπαϊκών και άλλων χωρών με τις σκανδιναβικές χώρες και ιδιαίτερα την Δανία να κλέβουν την παράσταση αφού τόσο οι πόροι (25% της ετήσιας κρατικής χρηματοδότησης κατευθύνονται αποκλειστικά σε ταινίες για παιδιά και νέους), όσο και η φιλοσοφία που διέπει το θεσμικό τους πλαίσιο (ζήτημα Δημοκρατίας η εξασφάλιση της πρόσβασης των παιδιών και των νέων σε όλα τα είδη της τέχνης και η ανάπτυξη των χαρισμάτων και των δυνατοτήτων τους) συντείνουν στη διαμόρφωση μιας πολιτικής που ενθαρρύνει την παραγωγή και διανομή των ταινιών αυτών.
Οι ξένοι και οι Έλληνες εισηγητές επεσήμαναν το οξύμωρο να διαθέτει η Ελλάδα ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα και εγκυρότερα φεστιβάλ παιδικού και νεανικού κινηματογράφου ανά τον κόσμο και να μην έχει θεσμοθετήσει ούτε τον Κινηματογράφο για Παιδιά και Νέους, ούτε το ίδιο το Φεστιβάλ Ολυμπίας ως εθνικό φεστιβάλ. Ωστόσο, για τα θέματα αυτά το Φεστιβάλ Ολυμπίας προτίθεται το αμέσως επόμενο διάστημα και ενόψει του υπό συζήτηση νέου κινηματογραφικού νόμου, να αναλάβει σχετικές πρωτοβουλίες προκειμένου να εκθέσει τις θέσεις του τόσο προς τους επίσημους κρατικούς φορείς, όσο και προς τους φορείς, τα σωματεία του κινηματογραφικού χώρου και της εκπαίδευσης.
Στη συνάντηση πήραν μέρος με εισηγήσεις οι: Charlotte Giese (υπεύθυνη του Παιδικού και Νεανικού Τμήματος του Danish Film Institute “FILM X.”), Rose-Marie Strand (υπεύθυνη του Τμήματος Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους στο Art House Distributor Folkets Bio AB της Σουηδίας), Jean Roke Patoudem (Γάλλος σκηνοθέτης, παραγωγός ταινιών και διευθυντής της PATOU FILMS), Παύλος Χαραμής (πρόεδρος του Κέντρου Τεκμηρίωσης και Μελετών της ΟΛΜΕ), Kalman Czibolya (υπεύθυνος του Workshop of Video and Art of Mako και καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ «Zoom to Europe and Asia»- Ουγγαρία), Felix Vanginderhuysen (πρόεδρος της βελγικής εταιρίας διανομής Jekino Films και γενικός γραμματέας της ECFA), Wangtae Lim (σκηνοθέτης και καθηγητής στο Dong-Ah Institute of Media and Arts της Ν. Κορέας), Andrzei Roman Jasiewicz (διευθυντής του παιδικού τμήματις της Ένωσης Πολωνών σκηνοθετών), Αντώνης Παπαδόπουλος (καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Δράμας), Γιάννης Χατζηγώγας (καθηγητής ΑΠΘ), Φρόσω Σαρλή (εκπαιδευτικός) και ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Ολυμπίας και μέλος του Δ.Σ. της ECFA Δημήτρης Σπύρου.
Οι θέσεις του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για παιδιά και νέους
όπως διατυπώνονται από τον καλλιτεχνικό διευθυντή κ. Δημήτρη Σπύρου
στον κατάλογο του 12ου Φεστιβάλ.
2009. Το Φεστιβάλ Ολυμπίας βαδίζει αισίως στην 12η διοργάνωσή του, ενώ το μεγάλο εθνικό μας φεστιβάλ, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, γιόρτασε πριν από λίγες μέρες τα πεντηκοστά του γενέθλια, με τους περισσότερους Έλληνες σκηνοθέτες να μποϋκοτάρουν τη γιορτή και να μη στέλνουν τις ταινίες τους να προβληθούν εκεί.
Τι συμβαίνει αλήθεια στον ελληνικό κινηματογράφο σήμερα; Βρισκόμαστε χαμένοι μέσα στην «ομίχλη»; read more…
Το νέο είναι… παρελθόν!
Ζητήματα μιας σύγχρονης (οπτικοακουστικής) παιδείας
του Νίκου Θεοδοσίου
(Προσοχή: το κείμενο αυτό γράφτηκε για μια πανεπιστημιακή έκδοση. Απορρίφθηκε ως μη αρκούντως επιστημονικό. Ν.Θ.)
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 1.
Ποτέ άλλοτε στην ιστορία της ανθρωπότητας τόσοι πολλοί δεν είχαν τη δυνατότητα δημιουργίας οπτικοακουστικών έργων (αφήνουμε στην άκρη το ζήτημα της ποιότητας) αλλά και την δυνατότητα να το «προβάλουν» σε τόσους πολλούς όσο μακριά κι αν βρίσκονται και μάλιστα σε ελάχιστο χρόνο μετά την ολοκλήρωσή τους! Αρκεί ένα κινητό τηλέφωνο, ένας δικτυακός τόπος που θα τα φιλοξενήσει και ψηφιακοί δέκτες, υπολογιστές ή κινητά τηλέφωνα. Κι αυτά παρέχονται αφειδώς. Στην Ελλάδα (των 11 εκ. κατοίκων) υπάρχουν 12 εκ. κινητά! Κι οι υπολογιστές των 100 δολαρίων είναι εδώ.
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 2.
Όλα αυτά φαντάζουν πολύ δημοκρατικά και είναι! Αλλά την ίδια στιγμή πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν απαγορεύσεις και περιοριστικά μέτρα στη χρήση του διαδικτύου από τους χρήστες νεαρής ηλικίας. Μέτρα που, στην πραγματικότητα, περιορίζουν το δικαίωμα της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών χωρίς να προστατεύουν κανέναν. Ταυτόχρονα, μεγάλες εταιρίες με την ενίσχυση μεγάλων τραπεζών δημιουργούν οπτικοακουστικά έργα που διαφθείρουν ή δηλητηριάζουν τους νέους αλλά τα κυκλοφορούν ελεύθερα. Πέρα από όσα κυκλοφορούν παράνομα αλλά με μεγάλη ευκολία φτάνουν στις οθόνες κάθε κινητού τηλεφώνου του οποιασδήποτε ηλικίας παιδιού.
Η δημοκρατία, ωραία ως ιδέα, είναι ένα σύνθετο ζήτημα που υλοποιείται όμως στο έδαφος μιας σκληρής και αντιφατικής κοινωνικοικονομικής πραγματικότητας που συχνά την αναιρεί όταν δεν την υπονομεύει ή την καταργεί.
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 3
Αν η δημοκρατία, για να επιβιώσει και να αναπτυχθεί, απαιτεί ενήμερους και δραστήριους πολίτες τότε δεν είναι οι απαγορεύσεις αλλά η ανάπτυξη της γνώσης γύρω από τα μέσα και τους τρόπους δημιουργίας των οπτικοακουστικών έργων που αποτελεί το μόνο μέσω άμυνας. Αυτό επιβάλλει την εισαγωγή της οπτικοακουστικής παιδείας στην εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες, ακόμη και από τα νήπια!
Η ίδια λοιπόν η πραγματικότητα ταυτόχρονα μας επιβάλλει μια ριζική αναθεώρηση όσων έχουμε κάνει, σκεφτεί ή σχεδιάσει μέχρι τώρα γύρω από την οπτικοακουστική διδασκαλία. Και να σκεφτεί κανείς ότι όσοι ασχολούνται με αυτό το έργο δεν πρόλαβαν καν να συντονιστούν εκτός από ελάχιστες περιπτώσεις.
Είναι τραγικές οι διαπιστώσεις που έκανε το 2007, η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για την Οπτικοακουστική Παιδεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το σύνολο της Ευρώπης:
- Έλλειψη κοινής αντίληψης για την έννοια της Οπτικοακουστικής Παιδείας
- Έλλειψη κοινής αντίληψης σε: στόχους, έννοιες, μεθόδους, πόρους, έρευνα, αξιολόγηση, κλπ.
- Πολιτιστικά εμπόδια στις καινοτομίες.
- Έλλειψη προβολής των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών πρωτοβουλιών σε Ευρωπαϊκό επίπεδο.
- Έλλειψη ευρωπαϊκών δικτύων
- Διασπορά και σπάνιος συντονισμός μεταξύ των ενδιαφερομένων
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 4
Στην Ελλάδα η κατάσταση δεν είναι διαφορετική από αυτήν που διαπιστώνεται σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ανάγκη της εισαγωγή της οπτικοακουστικής παιδείας στην εκπαίδευση, επίσημα, δεν αμφισβητείται. Στην καλύτερη όμως περίπτωση αντιμετωπίζεται σαν κάτι χρήσιμο αλλά ποτέ σαν αναγκαίο. Το επίσημο κράτος αν και συχνά μιλά για την ανάγκη της οπτικοακουστικής εκπαίδευσης σε ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα, είναι επιφυλακτικό και πολλές φορές υπονομευτικό σε οτιδήποτε δεν μπορεί να ενταχτεί στα αποστειρωμένα και απόλυτα ελεγχόμενα από αυτό εκπαιδευτικά προγράμματα.
Φυσικά δε λείπουν καθαρά σκοταδιστικές ενέργειες από κάποιους «ειδήμονες» που αναρριχήθηκαν σε θέσεις κλειδιά. Χαρακτηριστικό δείγμα ο χαρακτηρισμός ως «ακατάλληλων» για προβολή σε μαθητές ταινίας με πλήθος βραβείων σε Φεστιβάλ παιδικού κινηματογράφου ανάμεσα στα οποία και βραβείο της UNICEF!
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 5
Πριν από 15 χρόνια περίπου βάλαμε τις βάσεις για μια ουσιαστική προσέγγιση του ζητήματος της οπτικοακουστικής παιδείας των νέων στην Ελλάδα δημιουργώντας το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους. Δεν το θεωρήσαμε σαν ένα ακόμα κινηματογραφικό φεστιβάλ αλλά σαν μια προσπάθεια παρέμβασης στην ελληνική κοινωνία με υψηλούς καλλιτεχνικούς και παιδαγωγικούς στόχους.
Φέραμε για πρώτη φορά στην Ελλάδα μερικές τις καλύτερες κινηματογραφικές παραγωγές για παιδιά και νέους ανοίγοντας ρωγμή σε έναν χώρο που λυμαίνονταν η αμφιλεγόμενης αξίας δημιουργίες του Χόλυγουντ. Σε στενή συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς φέραμε τον ποιοτικό κινηματογράφο στην πόρτα των σχολείων.
Την παιδαγωγική διάσταση της προσπάθειας μας, εκτός από τις προβολές κινηματογραφικών ταινιών και της φιλμικής ανάλυσης που τη συνόδευε, την αναπτύξαμε επεξεργαζόμενοι και υλοποιώντας προγράμματα για κινηματογραφικά εργαστήρια με μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Είναι λίγα στον αριθμό γιατί οι οικονομικές δυνατότητες ήταν περιορισμένες.
Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα «οριοθετήθηκαν» μερικά ουσιαστικά ζητήματα:
- Η οπτικοακουστική παιδεία μπορεί να είναι ουσιαστική όταν το πράγμα καθ εαυτό, που είναι το κινηματογραφικό έργο, από αντικείμενο ψυχαγωγίας, παρατήρησης, ανάλυσης και κριτικής γίνει πράγμα για μας. Κι αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την πράξη, την δημιουργία δηλαδή οπτικοακουστικών έργων από τα ίδια τα παιδιά. Η τέχνη του κινηματογράφου, με τη δική της γλώσσα και αισθητικούς κανόνες, αποτελεί τη βάση της λειτουργίας των εργαστηρίων.
- Μέσα από τη δημιουργία Camera Zizanio – Ευρωπαϊκή Συνάντηση Νεανικής Οπτικοακουστικής Δημιουργίας (το 2001) βάλαμε τις βάσεις της διαπολιτισμικής συνεργασίας. Η κοινή δράση παιδιών από διαφορετικές εθνότητες με διαφορετικές θρησκευτικές, κοινωνικές, πολιτιστικές καταβολές στο επίπεδο της καλλιτεχνικής δημιουργίας αναδεικνύει τη θετική δύναμη που περικλείει η διαφορετικότητα. Και αυτή είναι η ουσιαστική απάντηση στον εθνικισμό που καλλιεργείται από κέντρα εξουσίας σε όλο τον κόσμο και αποτελεί αφορμή αιματηρών συγκρούσεων και πολέμων.
- Στα κινηματογραφικά εργαστήρια που λειτουργούμε από τότε, είτε στα πλαίσια του Φεστιβάλ είτε έξω από αυτό, γίνεται προσπάθεια να ενσωματώνονται στη δημιουργική διαδικασία όλες οι τεχνολογικές εξελίξεις στον τομέα παραγωγής και διάδοσης ψηφιακών έργων. Έτσι τα νέα μέσα απομυθοποιούνται, γίνονται απλά εργαλεία στη συνολική και συλλογική προσπάθεια διαμόρφωσης νέων σχέσεων ανάμεσα στους ανθρώπους στην προοπτική αλλαγής του κόσμου. Ταυτόχρονα αξιοποιούνται όλα τα παραδοσιακά μέσα.
- Τα ηλικιακά όρια εξαφανίζονται. Κάποιες παιδαγωγικές «σταθερές» για την ποσότητα ή το επίπεδο της γνώσης που είναι ικανά να αφομοιώσουν τα μικρά παιδιά, ανατρέπονται διαρκώς. Αποτελέσματα κινηματογραφικών εργαστηρίων με νήπια και προνήπια σε Ιταλία, Φιλανδία αλλά και Ελλάδα αποδεικνύουν ότι η οπτικοακουστική παιδεία δεν έχει όρια προς τα κάτω αλλά επιβάλλεται σήμερα να καλύπτει και τις πιο μικρές ηλικίες. Απλά τα εργαστήρια προσαρμόζονται στο επίπεδο γνώσεων των μαθητών.
- Είναι καθοριστική η συμμετοχή των επαγγελματιών του χώρου στην οπτικοακουστική διαδικασία. Η «συνάντηση» των επαγγελματιών του κινηματογραφικού χώρου με τα παιδιά, στο βαθμό που λειτουργεί αμφίδρομα, γίνεται ισχυρό εργαλείο μάθησης. Η τέχνη δεν είναι το απρόσωπο καλλιτεχνικό έργο αλλά έργο ζωντανών ανθρώπων. Το παλιό συναντιέται με το νέο σε ένα δημιουργικό διάλογο. Η νέα τεχνολογία (αντικείμενο λατρείας των νέων) αναδεικνύεται καλύτερα σαν μέσο δημιουργίας κι όχι ο αυτοσκοπός. Κι η δημιουργία ως το υψηλότερο σημείο διαλόγου και στοχασμού μεταξύ των ανθρώπων.
ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ 4
Η ανάδειξη των παραπάνω ζητημάτων έγινε μέσα από μια επίπονη διαδικασία γιατί η υλοποίηση οποιουδήποτε προγράμματος έχει ένα οικονομικό κόστος. Οι πηγές χρηματοδότησης μέχρι τώρα ήταν ελάχιστες και έχει σχέση με την αντιμετώπιση του ζητήματος από τους κρατούντες όπως περιγράφηκε παραπάνω από την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για την Οπτικοακουστική Παιδεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πολλές από τις δράσεις υλοποιήθηκαν με τη εθελοντική συνεισφορά των επαγγελματιών του κινηματογράφου. Πάρα πολύ βοήθησαν οι εκπαιδευτικοί και τα συνδικάτα τους. Το επίσημο κράτος μένει σε απόσταση… «ασφαλείας». Αλλά τι να περιμένει κανείς από αυτό όταν για το Υπουργείο Πολιτισμού διατίθεται μόνο το 0,65% του Εθνικού προϋπολογισμού; Αντίθετα για στρατιωτικές δαπάνες διατίθεται το 10,5!
ΠΡΟΒΟΛΗ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
Υλοποιώντας τέτοιες δράσεις στο περιθώριο της επίσημης παιδείας έχουμε την αίσθηση διεξάγουμε έναν ιδιότυπο «ανταρτοπόλεμο». «Χτυπάμε», φεύγουμε, ανασυντασσόμαστε, ξαναχτυπάμε και πάει λέγοντας. Κι αν αυτός δεν στοχεύει στην κατάκτηση της εξουσίας σίγουρα είναι κατά βάση ένας πολιτικός αγώνας. Χρειάζονται τολμηρά ανοίγματα και άμεσες δράσεις με όσο το δυνατόν πλατύτερο μέτωπο δυνάμεων, εκπαιδευτικών, κινηματογραφιστών, παιδαγωγών και μαθητών. Γιατί βρισκόμαστε αρκετά πίσω.
By Nikos Theodosiou, Artistic Director of Camera Zizanio
Lately, the situation in the area of audiovisual creation and communication has radically changed, mainly with the incredibly wide distribution of digital recording media of moving pictures, but mostly with their impressive possibility of transport through fast internet immediately all through the planet.
For the first time so many people have the possibility to create audiovisual works, but also the possibility to “present” them to so many people, no matter how far they are, just a few seconds after the work’s completion.
And this landscape continues to change with blistering pace. Not long ago we were pondering over the relation between the blackboard and the white screen, or over cinema in the frames of school, and now we are talking about the youtube and other, more evolved means of audiovisual distribution, that are free of charge and in the disposal of everyone.
Therefore, the reality itself imposes a radical revision of what we have made, thought or planned until now about the audiovisual teaching. Even though all those who were working on it didn’t even have time to coordinate their efforts, with few exceptions.
Before I speak about this, I want to turn back in time to what I consider as the starting point of all our efforts: the work of Celestin Frenet. The discussion on the use of cinema in the educational process began in 1906-7 and soon started the use of cinematographic films with educational content as auxiliary tools. But in 1925, the pioneer French schoolteacher of Bar-sur-Loup, a small city of France, was the first to put the bases for a different and essential use of media.
The Frenet reforming movement focused in the use of new technologies in the education as tools of creation by students and teachers. It began with the printery in school where the students wrote and printed their texts in small printing machines and sent them to children in faraway parts.
The Pathe company, with low cost cameras and film for the amateurs, opened new paths. The 9.5 mm cheap Pathe cinematographic machines (Pathe Baby) put image to this communication between children. This way, So, we have the first films shot in school as early as in 1927.
With the use of these means they minimized the distances that separated the children, and by distance we not only mean geographic distances but also social and cultural. Coming close to people, getting to know and understand the others are the bases for a real democratic society. This was the aim of Frenet, who was also an active member of the educators’ trade-union movement of the left, and he suffered a great persecution from the Catholic Church and the state for his actions.
We realise with distress that all these are still an objective in our era, when there are absolute communication possibilities (as we reported in the beginning) but also absolute individuation, the typical element of today’s supposedly civilised societies. This is a contradiction and a big challenge.
The activity of the people of the Olympia Film Festival takes place within this contradiction. I will talk about this activity next, because I think that we shouldn’t start from patterns formed in our minds but from our own actions, and from this actions we should draw conclusions.
11 years ago we put the bases for an essential approach on the question of the audiovisual education of young people in Greece, by creating the Olympia Film Festival for Children and Young People. We did not think of it as still another film festival, but as an effort of intervention in the Greek society with artistic and pedagogic objectives.
Working together with educators, we brought quality cinema at the door of schools. This action was a new opening in the art, in particular the seventh one, and in the same time it opened new paths for the knowledge of the world around us. The difficulties and the obstacles that we faced and continue to face put by government persons in charge of education and culture, posed the first big question:
- The official state, even though it often speaks about the need of the audiovisual education in a modern educational system, is circumspect and often subversive towards anything that cannot be included in the sterile educational programmes, which are absolutely manageable by it.
Apart from the screening of films and the film analysis which followed, we developed the pedagogic dimension of our effort by creating and materialising programmes of cinema laboratories for students of first degree and secondary education. Those programmes are few, because the economic possibilities are limited. For reasons of budget we are using video, but the basis of education is cinema. Through this activity we clarified a second essential question:
- The audiovisual education can be essential when the object itself, which is the cinematographic work, is not only an object of observation, analysis and critic, but also becomes a thing for us. And this is achieved through the action, e.g. the creation of audiovisual works by the children. The art of cinema, with its own language and aesthetic rules, constitutes the basis of the laboratories’ operation.
Three years after the start of the Olympia Festival we made another leap: we created the Camera Zizanio – European Meeting of Young Audiovisual creation. We called it a “meeting”, not a “festival”, in order to remove the concept of barren competition between the young creators. We promote the collective efforts, and not the immaculate artistic works. In any case, children are not professionals. Together with the films made by children from Europe, we brought to the Festival the children themselves, which created those films, and their educators. So, we organise at least ten cinema laboratories with multinational composition for the students but also for the educators. Children from Greece, with our own initiative, take part in cinematographic laboratories or Festivals abroad. Year after year, we have developed Camera Zizanio as a international laboratory of ideas and practices. This way, a third essential element was developed:
- The common action of children of different nationalities with different religious, social, cultural roots in the level of artistic creation reveals the positive force that encompasses the diversity. And this is the essential answer to the nationalism, which is cultivated by centres of power all over the world and is the reason of sanguinary conflicts and wars.
In the cinema laboratories we are making an effort to incorporate creatively all the technological developments. The daily newspaper of the Festival (which circulates for 11 years and is composed exclusively by young people, with absolute freedom of expression) was enriched the last years with a “filmed” edition. It is not a television bulletin, but a small documentary. Digital cameras and low cost computers made this objective possible. The option of screening films and live programs via the internet, that we began in 2007, is not an imitation of a television station but it is used as tool of direct communication with the whole world. Thus:
- The new means are demystified, become simple tools, are incorporated in the educational process and become tools used for the total effort of making new relations between people in the prospect of changing the world.
The parallel function of the Olympia Film Festival for Children and Young People with Camera Zizanio brought the young people close to the professionals of the cinema area. It gave the possibility to the filmmakers to meet their public (and to develop a dialogue with it) but also to the young people to learn by the professionals the secrets of their art. This way, another basic question of the audiovisual education came forth:
- The “meeting” of professionals from the cinema area with the children, when it functions bidirectionally, becomes a powerful tool of learning. The art is not an impersonal artistic work but a work of alive people. The old meets the young on a creative dialogue. The new technology (object of adoration of young people) is brought out better as a means of creation and not as an end in itself. And the creation is brought out as the highest point of dialogue and reflection between people.
To all us, who were involved in this effort, it was clear that an essential, and with distinct social orientation audiovisual education is not only useful, but of absolute necessity, especially in our era, when the rapid technological progresses present the form as a dominant element and hide the content.
We should aslo note that the detection of the above matters was made through a strenuous procedure, because the materialisation of any programme has a financial cost. The finance sources were until now minimal. Many of the actions were materialised with the volunteering contribution of the professional filmmakers. The official state keeps a distance. This is not surprising, considering that only 0.65% of the national budget goes to the Ministry of Culture, while the military expenses come up to 10,5%!
We have the feeling that, by materialising such actions, we are into a partisan warfare. And while it is not aiming to the conquest of authority, it is surelly in essence a political fight. We need bold openings and immediate actions, with front line powers as wide as possible. And with this, we are way behind.
Η πραγματικότητα στον τομέα του Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους, που υπάρχει στην Ελλάδα- σε γενικές γραμμές – είναι η εξής:
- Δεν έχει θεσμοθετηθεί ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους (πράγμα που έχει συμβεί εδώ και δεκάδες χρόνια στις ευρωπαϊκές – και όχι μόνο – χώρες). Tο «σχέδιο νόμου για τον κινηματογράφο» ( Επιτροπή Γαβρά), δεν έχει την παραμικρή αναφορά στο θέμα, παρ’ ότι τέθηκε στη σύσκεψή τους επίμονα από την εκπρόσωπο του Υπουργείου Πολιτισμού. Σημειώνουμε ότι δεν κληθήκαμε στην επιτροπή αυτή να καταθέσουμε τις απόψεις μας, παρ’ ότι είμαστε ο εξειδικευμένος φορέας στην Ελλάδα, στο αντικείμενο αυτό.
- Η παραγωγή στη χώρα μας ταινιών για Παιδιά και Νέους είναι ανύπαρκτη, παρ’ ότι τέτοιες ταινίες ζητούν επίμονα τα ελληνικά σχολεία αλλά και αγοραστές σε όλες τις διεθνείς αγορές. Το πρόγραμμα ΖΙΖΑΝΙΟ – που υπεγράφη στον Πύργο και ονομάστηκε έτσι για να επιβραβεύσει τα παιδιά που συμμετέχουν ενεργά στο Φεστιβάλ Ολυμπίας – κι αποτελεί κοινό πρόγραμμα ΕΚΚ και ΕΡΤ, απέτυχε για λόγους που θα αναλύσουμε στη Συνάντηση.
- Η προβολή ταινιών για μαθητές στην Ελλάδα, δεν έχει τα χαρακτηριστικά εκπαιδευτικής δραστηριότητας. Σταδιακά περνάει στον απόλυτο σχεδόν έλεγχο των μεγάλων εταιριών και εξισώνεται με την πώληση ποπ κορν. Εταιρείες που ελέγχουν δίκτυα αιθουσών, προβάλλουν για τους μαθητές μόνο ταινίες – ξένης παραγωγής – των οποίων έχουν την εκμετάλλευση και δεν νοικιάζουν τις αίθουσες σε κανένα άλλο φορέα που διαθέτει ταινίες εγκεκριμένες από το Υπουργείο Παιδείας. Είναι όμως νόμιμο η κινηματογραφική εκπαίδευση να είναι προνόμιο των ισχυρών εταιριών του κινηματογράφου;
- Τα κριτήρια της «επιτροπής έγκρισης ταινιών για μαθητές» του Τμήματος Αισθητικής Αγωγής της διεύθυνσης ΣΕΠΕΔ του Υπουργείου Παιδείας δεν είναι σαφή και πολλές φορές εντελώς λαθεμένα. Είμαστε η μόνη Ευρωπαϊκή χώρα, στην οποία παίρνουν τέτοια έγκριση ταινίες blockbusters. Η λογική που επικρατεί σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες είναι τα σχολεία να παρακολουθούν ταινίες «αισθητικά άρτιες με παιδαγωγική διάσταση που δεν έχουν δυνατότητα να βρουν διανομή σε ευρύ εμπορικό δίκτυο». Επίσης να διαπνέονται από τις αρχές για τον παιδικό και νεανικό κινηματογράφο που έχουν θεσπίσει η UNICEF και άλλοι διεθνείς και ευρωπαϊκοί φορείς.
- Δεν υπάρχει Εθνική Επιτροπή για τον Κινηματογράφο για Παιδιά και Νέους και για την Κινηματογραφική Εκπαίδευση στην Α/βάθμια και Β/βάθμια Εκπαίδευση.
- Μετά 12 χρόνια λειτουργίας, το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους, παρ’ ότι οι διεθνείς θεσμικοί φορείς το κατατάσσουν μέσα στα δέκα καλύτερα του είδους διεθνώς – γίνονται περισσότερα από τριακόσια Φεστιβάλ αυτής της κατηγορίας σ’ όλο τον κόσμο – δεν έχει γίνει και τυπικά «εθνικό φεστιβάλ» πράγμα που θεωρούμε πως πρέπει να συμβεί με το νέο νόμο για τον κινηματογράφο.
Έχουμε την άποψη πως κανείς δεν έχει δικαίωμα να στερεί από τα παιδιά τις δικές τους ιστορίες.
Ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους, είναι θέμα εκπαίδευσης και προβολής των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων και της γλώσσας της κάθε χώρας και ιδίως των μικρών χωρών. Συμβάλει καθοριστικά στη συνολική ανάπτυξη του κινηματογράφου και προετοιμάζει τους θεατές του μέλλοντος με κριτική σκέψη και αισθητική καλλιέργεια. Σε όλες τις χώρες επίσης, αποτελεί το βασικό μοχλό για την κινηματογραφική εκπαίδευση.
Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους και Κινηματογραφική Εκπαίδευση, λειτουργούν σ’ όλες τις χώρες του κόσμου ως συγκοινωνούντα δοχεία. Σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, προτεραιότητα για προβολή στα σχολεία, έχουν οι εθνικές παραγωγές παιδικών και νεανικών ταινιών (Για παράδειγμα στην Ολλανδία η παιδική ταινία ΜΙΝΟΥΣ έκοψε 905.000 εισιτήρια, ενώ στη μικρή Φινλανδία η παιδική ταινία Μια ιστορία για τον Αη Βασίλη έκοψε 1.050.000 εισιτήρια). Τα δε εθνικά κέντρα κινηματογράφου, έχουν ειδική διεύθυνση για τον Κινηματογράφο για Παιδιά και Νέους με εξειδικευμένο προσωπικό και με ξεχωριστό προϋπολογισμό.
Ως ξεχωριστό είδος επίσης, δημιουργεί εκατοντάδες θέσεις εργασίας για τους εργαζόμενους όλων των ειδικοτήτων του οπτικοακουστικού χώρου και αποτελεί ένα σημαντικό οικονομικό μέγεθος για την παραγωγή, τα εργαστήρια και τη διανομή.
Σύμφωνα με μελέτες μας, ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους, αν θεσμοθετηθεί στην Ελλάδα κι αν λειτουργήσει με κανόνες, μπορεί να είναι όχι μόνο αυτοχρηματοδοτούμενος αλλά και εξαιρετικά κερδοφόρος.
Εμπρός λοιπόν για μια αρχή σε σωστές βάσεις!
ΜΙΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΟΛΥΜΠΙΑΣ 2009
Από 5 ως 12 Δεκεμβρίου 2009, διεξάγεται στον Πύργο και άλλες πόλεις του νομού Ηλείας (Αρχαία Ολυμπία, Αμαλιάδα, Ζαχάρω, Γαστούνη, Λεχαινά κ.α.) το 12ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους.
Στο διαγωνιστικό πρόγραμμα θα προβληθούν 12 ταινίες μεγάλου μήκους μυθοπλασίας, 12 μικρού μήκους μυθοπλασίας και 12 μικρού μήκους animation, όλες πρόσφατης παραγωγής, σε φορμά 35 mm, ενώ από φέτος, καθιερώνουμε ένα καινούριο πρόγραμμα το Digi-Kid, στο οποίο διαγωνίζονται ψηφιακές ταινίες. Οι ταινίες του διαγωνιστικού προγράμματος, προέρχονται από 35 χώρες απ’ όλο τον κόσμο.
Παράλληλα με το Φεστιβάλ Ολυμπίας, διεξάγεται και η 9η Ευρωπαϊκή Συνάντηση Νεανικής Οπτικοακουστικής Δημιουργίας – Camera Zizanio, στο οποίο θα προβληθούν τριακόσιες(!) ταινίες παιδιών (75 από Ελλάδα, 200 από είκοσι ευρωπαϊκές χώρες και 25 από τον υπόλοιπο κόσμο).
Στις παράλληλες εκδηλώσεις: κινηματογραφικά αφιερώματα, κινηματογραφικά εργαστήρια, «μαθήματα στο σκοτάδι», Cine – μαθήματα, εκθέσεις, μουσικές παραστάσεις κλπ.
Οι επισκέπτες του Φεστιβάλ από το εξωτερικό, αναμένεται να ξεπεράσουν σε αριθμό κάθε προηγούμενη χρονιά. Θεσμικά πρόσωπα, κινηματογραφιστές κι εκπαιδευτικοί θα ξεπεράσουν τους εξήντα. Επίσης περισσότερα από 150 παιδιά και νέοι από είκοσι περίπου ευρωπαϊκές χώρες.
Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ πραγματοποιούμε σε συνεργασία με την European Children’ s Film Assocation (E.C.F.A.), Ευρωπαϊκή Συνάντηση με διεθνείς συμμετοχές, με θέμα: «Ο κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους: στον κόσμο, την Ευρώπη, την Ελλάδα».
Παρακολουθείστε τις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ.
Οργανώστε την εκδρομή σας στην πυρόπληκτη Ηλεία που αντιστέκεται με όπλο τον πολιτισμό και την εκπαίδευση.
Πληροφορίες από τα γραφεία του Φεστιβάλ στην Αθήνα και τον Πύργο
του Νίκου Θεοδοσίου
Τα τελευταία χρόνια η κατάσταση στο χώρο της οπτικοακουστικής δημιουργίας και επικοινωνίας έχει αλλάξει ριζικά κυρίως με την απίστευτα πλατιά διάδοση των ψηφιακών μέσων καταγραφής κινούμενων εικόνων αλλά κυρίως με την εντυπωσιακή δυνατότητα μεταφοράς τους μέσα από το γρήγορο ίντερνετ αστραπιαία σε όλο τον πλανήτη.
Ποτέ άλλοτε τόσοι πολλοί δεν είχαν τη δυνατότητα δημιουργίας οπτικοακουστικών έργων αλλά και την δυνατότητα να το «προβάλουν» σε τόσους πολλούς όσο μακριά κι αν βρίσκεται ελάχιστο χρόνο μετά την ολοκλήρωσή του!
Και αυτό το τοπίο συνεχίζει να μεταβάλλεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα. Πριν λίγο καιρό προβληματιζόμασταν για τη σχέση του μαυροπίνακα με τη λευκή οθόνη, τον κινηματογράφο στο σχολείο κλπ. και τώρα μιλάμε για το youtube και άλλα πιο εξελιγμένα μέσα διακίνησης οπτικοακουστικών που είναι δωρεάν στη διάθεση οποιουδήποτε.
Η ίδια λοιπόν η πραγματικότητα μας επιβάλλει μια ριζική αναθεώρηση όσων έχουμε κάνει, σκεφτεί ή σχεδιάσει μέχρι τώρα γύρω από την οπτικοακουστική διδασκαλία. Και να σκεφτεί κανείς ότι όσοι ασχολούνται με αυτό το έργο δεν πρόλαβαν καν να συντονιστούν εκτός από ελάχιστες περιπτώσεις.
Πριν φτάσω μιλήσω γι αυτό, θέλω να γυρίσω πίσω στο χρόνο σε κάτι που θεωρώ ότι είναι το εφαλτήριο όλης μας της προσπάθειας: το έργο του Σελεστέν Φρενέ (Celestin Frenet). Η συζήτηση για την χρήση του κινηματογράφου στην εκπαιδευτική διαδικασία ξεκίνησε το 1906-7 και κινηματογραφικές ταινίες με εκπαιδευτικό περιεχόμενο δεν άργησαν να χρησιμοποιούνται σαν βοηθητικά εργαλεία. Αλλά το 1925 ο πρωτοπόρος Γάλλος δάσκαλος, πρώτος, σε μια μικρή πόλη της Γαλλίας τη Bar-sur-Loup, έβαλε τις βάσεις για μια διαφορετική και ουσιαστική χρήση του μέσου.
Το μεταρρυθμιστικό κίνημα Φρενέ εστιάστηκε στη χρήση των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση αλλά σαν εργαλεία δημιουργίας από μαθητές και εκπαιδευτικούς.
Ξεκίνησε με το λεγόμενο τυπογραφείο στο σχολείο όπου οι μαθητές συνέτασσαν, τύπωναν τα κείμενά τους σε μικρές τυπογραφικές μηχανές και τα έστελναν σε παιδιά σε μακρινά μέρη.
Το άνοιγμα της εταιρίας Πατέ (Pathe) στο χώρο των ερασιτεχνών με μηχανές και φιλμ μικρού κόστους άνοιξε νέους δρόμους. Οι φτηνές κινηματογραφικές μηχανές Πατέ των 9,5 mm (Pathe Baby) έκαναν αυτή η επικοινωνία και οπτική. Έτσι έχουμε τις πρώτες ταινίες που γυρίστηκαν σε σχολείο ήδη από το 1927.
Με τη χρήση αυτών των μέσων μίκραιναν τις αποστάσεις που χώριζαν τα παιδιά και δεν εννοούμε μόνο τις γεωγραφικές αποστάσεις αλλά και τις κοινωνικές και τις πολιτιστικές. Το να έρχεσαι πιο κοντά, να γνωρίζεις και να καταλαβαίνεις τον άλλο, είναι οι βάσεις για μια ουσιαστική δημοκρατική κοινωνία. Αυτό στόχευε ο Φρενέ που άλλωστε ήταν ενεργό μέλος του αριστερού συνδικαλιστικού κινήματος των εκπαιδευτικών και γι αυτή του τη δράση υπέστη μεγάλο διωγμό από την καθολική εκκλησία και το κράτος.
Αποτελεί οδυνηρή διαπίστωση ότι όλα αυτά εξακολουθούν να είναι το ζητούμενο στη σημερινή εποχή των απόλυτων επικοινωνιακών δυνατοτήτων (όπως αναφέραμε στην αρχή) αλλά και του απόλυτου εξατομικισμού που είναι το χαρακτηριστικό στοιχείο των σημερινών λεγόμενων πολιτισμένων κοινωνιών. Αυτή είναι μια αντίφαση και μια μεγάλη πρόκληση.
Μέσα σε αυτή την αντίφαση κινείται η δραστηριότητα των ανθρώπων του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας στην οποία θα αναφερθώ στη συνέχεια γιατί το σωστό είναι να μην ξεκινάμε με σχήματα που δημιουργούμε στο κεφάλι μας αλλά από την ίδια μας την πράξη και από αυτήν να βγάζουμε συμπεράσματα.
Πριν από 11 χρόνια βάλαμε τις βάσεις για μια ουσιαστική προσέγγιση του ζητήματος της οπτικοακουστικής παιδείας των νέων στην Ελλάδα δημιουργώντας το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους. Δεν το θεωρήσαμε σαν ένα ακόμα κινηματογραφικό φεστιβάλ αλλά σαν μια προσπάθεια παρέμβασης στην ελληνική κοινωνία με καλλιτεχνικούς και παιδαγωγικούς στόχους.
Σε στενή συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς φέραμε τον ποιοτικό κινηματογράφο στην πόρτα των σχολείων. Αυτή η πράξη αποτελούσε ένα νέο άνοιγμα στην τέχνη και συγκεκριμένα την τελευταία από τις επτά, και ταυτόχρονα άνοιγε νέους δρόμους στη γνώση του κόσμου γύρω μας. Οι δυσκολίες και τα εμπόδια που αντιμετωπίσαμε και συνεχίζουμε να αντιμετωπίζουμε από τη μεριά των κρατικών υπευθύνων της εκπαίδευσης και του πολιτισμού έθεσαν το πρώτο μεγάλο ζήτημα:
- Το επίσημο κράτος αν και συχνά μιλά για την ανάγκη της οπτικοακουστικής εκπαίδευσης σε ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα, είναι επιφυλακτικό και πολλές φορές υπονομευτικό σε οτιδήποτε δεν μπορεί να ενταχτεί στα αποστειρωμένα και απόλυτα ελεγχόμενα από αυτό εκπαιδευτικά προγράμματα.
Την παιδαγωγική διάσταση της προσπάθειας μας, εκτός από τις προβολές κινηματογραφικών ταινιών και της φιλμικής ανάλυσης που τη συνόδευε, την αναπτύξαμε επεξεργαζόμενοι και υλοποιώντας προγράμματα για κινηματογραφικά εργαστήρια με μαθητές πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Είναι λίγα στον αριθμό γιατί οι οικονομικές δυνατότητες ήταν περιορισμένες. Για λόγους οικονομίας χρησιμοποιούμε το βίντεο αλλά η βάση της εκπαίδευσης είναι ο κινηματογράφος. Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα ξεκαθαρίσαμε ένα δεύτερο ουσιαστικό ζήτημα:
- Η οπτικοακουστική παιδεία μπορεί να είναι ουσιαστική όταν το πράγμα καθ εαυτό, που είναι το κινηματογραφικό έργο, από αντικείμενο παρατήρησης, ανάλυσης και κριτικής γίνει πράγμα για μας. Κι αυτό επιτυγχάνεται μέσα από την πράξη, την δημιουργία δηλαδή οπτικοακουστικών έργων από τα ίδια τα παιδιά. Η τέχνη του κινηματογράφου, με τη δική της γλώσσα και αισθητικούς κανόνες, αποτελεί τη βάση της λειτουργίας των εργαστηρίων.
Τρία χρόνια μετά από το ξεκίνημα του Φεστιβάλ Ολυμπίας κάναμε ένα ακόμη άλμα: δημιουργήσαμε την Camera Zizanio – Ευρωπαϊκή Συνάντηση Νεανικής Οπτικοακουστικής δημιουργίας. Την ονομάσαμε «συνάντηση» και όχι «φεστιβάλ» για να απομακρύνουμε την έννοια ενός στείρου ανταγωνισμού ανάμεσα στους μικρούς δημιουργούς. Δίνουμε έμφαση στις συλλογικές προσπάθειες κι όχι στα άρτια καλλιτεχνικά έργα. Άλλωστε τα παιδιά δεν είναι επαγγελματίες. Μαζί με τις ταινίες παιδιών από την Ευρώπη φέραμε στο Φεστιβάλ τα ίδια τα παιδιά που τις δημιούργησαν μαζί με τους εκπαιδευτές τους. Τις ημέρες αυτές οργανώνουμε τουλάχιστον δέκα κινηματογραφικά εργαστήρια με πολυεθνική σύνθεση τόσο στο επίπεδο των μαθητών όσο και των εκπαιδευτών. Παιδιά από την Ελλάδα, με δική μας πρωτοβουλία, παίρνουν μέρος σε κινηματογραφικά εργαστήρια ή Φεστιβάλ στο εξωτερικό. Χρόνο με το χρόνο αναπτύξαμε το Camera Zizanio σαν ένα διεθνές εργαστήριο ιδεών και πρακτικών. Έτσι αναπτύχθηκε ένα τρίτο ουσιαστικό στοιχείο:
- Η κοινή δράση παιδιών από διαφορετικές εθνότητες με διαφορετικές θρησκευτικές, κοινωνικές, πολιτιστικές καταβολές στο επίπεδο της καλλιτεχνικής δημιουργίας φανερώνει τη θετική δύναμη που περικλείει η διαφορετικότητα. Και αυτή είναι η ουσιαστική απάντηση στον εθνικισμό που καλλιεργείται από κέντρα εξουσίας σε όλο τον κόσμο και αποτελεί αφορμή αιματηρών συγκρούσεων και πολέμων.
Στα κινηματογραφικά εργαστήρια γίνεται προσπάθεια να ενσωματώνονται δημιουργικά όλες οι τεχνολογικές εξελίξεις. Η ημερήσια εφημερίδα του Φεστιβάλ (που κυκλοφορεί εδώ και 11 χρόνια και συντάσσεται αποκλειστικά από νέους με απόλυτη ελευθερία έκφρασης) τα τελευταία χρόνια απόχτησε την ημερήσια «κινηματογραφημένη» έκδοσή της. Δεν είναι ένα τηλεοπτικό δελτίο άλλά ένα μικρό ντοκιμαντέρ. Ψηφιακές κάμερες και ηλεκτρονικοί υπολογιστές μικρού κόστους έκαναν δυνατή την υλοποίηση του στόχου. Η δυνατότητα προβολής ταινιών αλλά και ζωντανών προγραμμάτων μέσω του διαδικτύου, που ξεκινήσαμε το 2007, δεν αποτελεί μίμηση τηλεοπτικού σταθμού αλλά χρησιμοποιείται σαν εργαλείο άμεσης επικοινωνίας με όλο τον κόσμο. Έτσι:
- Τα νέα μέσα απομυθοποιούνται, γίνονται απλά εργαλεία, ενσωματώνονται στην εκπαιδευτική διαδικασία και γίνονται εργαλεία στην συνολική προσπάθεια διαμόρφωσης νέων σχέσεων ανάμεσα στους ανθρώπους στην προοπτική αλλαγής του κόσμου.
Η παράλληλη λειτουργία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους με την Camera Zizanio έφερε κοντά τους νέους με τους επαγγελματίες του κινηματογραφικού χώρου. Έδωσε τη δυνατότητα από τη μια στους κινηματογραφιστές να συναντήσουν το κοινό τους (και να αναπτύξουν διάλογο με αυτό) κι από την άλλη στους νέους να διδαχθούν από τους επαγγελματίες τα μυστικά της τέχνης τους. Έτσι αναδείχτηκε ένα ακόμα βασικό ζήτημα της οπτικοακουστικής εκπαίδευσης:
- Η «συνάντηση» των επαγγελματιών του κινηματογραφικού χώρου με τα παιδιά, στο βαθμό που λειτουργεί αμφίδρομα, γίνεται ισχυρό εργαλείο μάθησης. Η τέχνη δεν είναι το απρόσωπο καλλιτεχνικό έργο αλλά έργο ζωντανών ανθρώπων. Το παλιό συναντιέται με το νέο σε ένα δημιουργικό διάλογο. Η νέα τεχνολογία (αντικείμενο λατρείας των νέων) αναδεικνύεται καλύτερα σαν μέσο δημιουργίας κι όχι ο αυτοσκοπός. Κι η δημιουργία σαν το πιο υψηλό σημείο διαλόγου και στοχασμού μεταξύ των ανθρώπων.
Από όλους που εμπλακήκαμε σε αυτή την προσπάθεια έγινε φανερό ότι μια ουσιαστική και με σαφή κοινωνικό προσανατολισμό οπτικοακουστική εκπαίδευση δεν είναι απλά χρήσιμη αλλά απόλυτης αναγκαιότητας. Ακόμα περισσότερο στην εποχή μας όπου οι ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις προβάλλουν σαν κυρίαρχο στοιχείο τη μορφή και κρύβουν το περιεχόμενο.
Τέλος να πούμε ότι η ανάδειξη των παραπάνω ζητημάτων έγινε μέσα από μια επίπονη διαδικασία γιατί η υλοποίηση οποιουδήποτε προγράμματος έχει οικονομικό κόστος. Οι πηγές χρηματοδότησης μέχρι τώρα ήταν ελάχιστες. Πολλές από τις δράσεις υλοποιήθηκαν με τη εθελοντική συνεισφορά των επαγγελματιών του κινηματογάφου. Πάρα πολύ βοήθησαν οι εκπαιδευτικοί και τα συνδικάτα τους. Το επίσημο κράτος μένει σε απόσταση. Αλλά τι να περιμένει κανείς από αυτό όταν για το Υπουργείο Πολιτισμού διατίθεται μόνο το 0,65% του Εθνικού προϋπολογισμού; Αντίθετα για στρατιωτικές δαπάνες διατίθεται το 10,5!
Έχουμε την αίσθηση ότι υλοποιώντας τέτοιες δράσεις διεξάγουμε έναν ιδιότυπο ανταρτοπόλεμο. Κι αν αυτός δεν στοχεύει στην κατάκτηση της εξουσίας σίγουρα είναι κατά βάση ένας πολιτικός αγώνας. Χρειάζονται τολμηρά ανοίγματα και άμεσες δράσεις με όσο το δυνατόν πλατύτερο μέτωπο δυνάμεων. Και σε αυτό βρισκόμαστε αρκετά πίσω.
του Δημήτρη Σπύρου
Η κινηματογραφική εκπαίδευση , είναι αδύνατο να λειτουργήσει με θετικά αποτελέσματα αν δεν συνεργάζεται αρμονικά με το «θεσμό» Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους, ο οποίος με τη σειρά του είναι καταδικασμένος σε μαρασμό αν δεν βρίσκεται σε άμεση επαφή με το «θεσμό» σχολείο. Οι δυο αυτοί θεσμοί συγκλίνουν, ως συγκοινωνούντα δοχεία. Φυσικός αποδέκτης των προϊόντων του Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους είναι κυρίως οι μαθητές , είτε μέσα στις σχολικές αίθουσες, είτε στους κινηματογράφους είτε στα πολιτιστικά κέντρα και στις λέσχες.
Η αναγκαιότητα της συνεργασίας των δύο αυτών θεσμών, γίνεται κατανοητή αν αντιληφθούμε ότι ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους, είναι κάτι παραπάνω από την παραγωγή οποιονδήποτε ταινιών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Κάτι περισσότερο από τη συγκίνηση, χαρά ή πλήξη κι απ΄ τη γνώριμη μυρωδιά του ποπ-κόρν.
Έχει έξι διαστάσεις, οι οποίες συμβάλλουν σημαντικά στην αισθητική καλλιέργεια, στην πνευματική και ψυχική ανάπτυξη καθώς και στην αυτενέργεια των παιδιών και των νέων. Οι έξι αυτές διαστάσεις σύμφωνα με τον ερευνητή του Γερμανικού Ιδρύματος Νεότητας κ. Jurgen Barthelemes, καθιστά εξαιρετικής σημασίας το ρόλο όσων ενηλίκων δραστηριοποιούνται στον τομέα του κινηματογράφου για παιδιά και νέους και πρέπει να διαθέτουν γνώση, ευαισθησία αλλά και αγωνιστικότητα για να εξασφαλίζουν τους απαραίτητους πόρους.
1.Η εκπαιδευτική διάσταση.
Ο κινηματογράφος για παιδιά και νέους(και εννοούμε πάντα τον ποιοτικό κινηματογράφο), προσφέρει στα παιδιά μια μεγάλη ποικιλία θεμάτων και ιστοριών, οι οποίες δίνουν απαντήσεις στις γεμάτες περιέργεια ερωτήσεις τους για τον κόσμο και το νόημα της ζωής.
Τα παιδιά θέλουν να μεγαλώσουν, να γίνουν αποδεκτά και να αγαπηθούν χωρίς όρους και επιζητούν αξιόπιστες σχέσεις τόσο με τους συνομήλικούς τους όσο και με τους ενήλικες. Προτιμούν συγκεκριμένα θέματα γιατί έχουν τις δικές τους ανάγκες και δίνουν δικές τους ερμηνείες σ΄ όσα συμβαίνουν στο οικογενειακό, σχολικό και κοινωνικό τους περιβάλλον.
Ένας ενήλικας, ένας κινηματογραφιστής, εκπαιδευτικός ή θεσμικός παράγοντας που εργάζεται στον τομέα του Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους, πρέπει να γνωρίζει τις ανάγκες των παιδιών. Πρέπει να βλέπει το ρόλο του ως ρόλο βοηθού στη μάθηση. Πρέπει να έχει γνώσεις για τον κινηματογράφο, θεωρητικές και πρακτικές. Να ενδιαφέρεται για μια καλή προβολή, με σωστή εικόνα και ήχο και να μπορεί να δημιουργεί μια όμορφη ατμόσφαιρα. Να ξέρει να εξηγεί πως παράγεται μια ταινία, πως λέγεται μια ιστορία, ποια είναι η προϊστορία και η ιστορία του κινηματογράφου, πως εξελίχτηκε η τέχνη του κινηματογράφου από την εποχή των βουβών ταινιών ως σήμερα κλπ.
Εκπαιδεύω, σημαίνει συνοδεύω το παιδί χωρίς άμεσες επεμβάσεις και για να συμβεί αυτό πρέπει νάμαι ενήμερος για τη ζωή και τα ερωτήματα των παιδιών τα οποία ανέκαθεν ήσαν και θα είναι για πάντα πολλά.
2 Η αισθητική διάσταση.
Ο κινηματογράφος είναι για τα παιδιά χώρος όπου καλλιεργούνται η αντίληψη και οι αισθήσεις τους. Η κινηματογραφική θέαση απαιτεί τη συμμετοχή όλων των αισθήσεων του παιδιού. Οι ταινίες είναι πολύπλοκα έργα τέχνης. Είναι φτιαγμένες από εικόνες που κινούνται και ήχους φυσικούς, τεχνητούς, ομιλία και μουσική. Ο κινηματογράφος είναι η έβδομη τέχνη και «κουβαλάει» την εμπειρία των παλιότερων τεχνών και υφίσταται και την επίδρασή τους. Είναι παιδί της βιομηχανικής εποχής κι έχει την ικανότητα ν΄ αξιοποιεί δημιουργικά όλα τα επιτεύγματα της τεχνολογίας χωρίς να χάνει την υπόστασή του ως τέχνης. Τα κινηματογραφικά έργα έχουν τη δική τους γλώσσα και τους δικούς τους κανόνες. Αναφέρονται σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και βασίζονται σε δραματικές ενότητες. Γι΄ αυτό έχουν και διαφορετικό ρυθμό από την καθημερινή ζωή. Πάντα χρειάζεται κανείς κάποιο χρόνο για να επανέλθει στην πραγματικότητα μετά από την παρακολούθηση κάποιας ταινίας. Οι ταινίες προσανατολίζονται στο συναίσθημα και η γλώσσα του συναισθήματος συνδέεται στενά με την αισθητική αντίληψη.
3.Η συναισθηματική διάσταση.
Ο κινηματογράφος συνδέεται με την απόλαυση, τη διασκέδαση ή την ανία, υπάρχει σ΄ αυτόν η πραγματικότητα και η φαντασία, υπάρχουν αισθήματα και συναισθήματα, όταν τα παιδιά «μπαίνουν» στην ιστορία.
Ποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί με επιχειρήματα ότι η παρακολούθηση μιας ταινίας από παιδιά σε μια σκοτεινή αίθουσα είναι μια παθητική διαδικασία κατανάλωσης και δεν απαιτεί προσωπική ανάμιξη;
Αντιθέτως, είναι ενεργητική διαδικασία. Βλέποντας κανείς τα παιδιά στο σινεμά παρατηρεί τα κόκκινα μάγουλα και αυτιά τους, τα ιδρωμένα χέρια τους, τα μάτια τους που λάμπουν. Τα παιδιά γελάνε ή κλαίνε, θυμώνουν ή λυπούνται, κουλουριάζονται, στριφογυρίζουν στην καρέκλα τους. Πραγματικά, αυτό είναι κάθε άλλο από παθητική κατανάλωση. Η εμπειρία της παρακολούθησης μιας ταινίας είναι μια δραστηριότητα που συνδέεται με τη γοητεία και την τέρψη. Το περιεχόμενο των ποιοτικών ταινιών για παιδιά συχνά αφορά καταστάσεις και θέματα που προσφέρουν απαντήσεις στα καυτά ερωτήματα που συχνά τα παιδιά κρατούν για τον εαυτό τους και προσπαθούν ν΄ απαντήσουν μόνα τους. Μια ταινία μπορεί να τους δώσει κάποιες απαντήσεις και να επηρεάσει τα συναισθήματά τους για καταστάσεις ή πρόσωπα.
Θα μπορούσαμε επίσης να προσθέσουμε μια «βιογραφική» όψη σ΄ αυτή τη συναισθηματική διάσταση. Κάποιες ταινίες μπορούν να συνοδεύουν τους ανθρώπους καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Εμείς οι ενήλικες – πολλοί από εμάς – θυμόμαστε εντυπωσιακές ταινίες που είδαμε στην παιδική μας ηλικία και των οποίων οι ήρωες μας επηρέασαν για μέρες ή βδομάδες. Οι ταινίες μπορεί να είναι σύντροφοι για μια ολόκληρη ζωή. Κι αν συναντήσεις αυτές τις ταινίες αργότερα, ως ενήλικας, μπορείς να θυμηθείς την παιδική σου ηλικία μέσα απ’ αυτές.
4.Η πολιτιστική διάσταση.
Ο κινηματογράφος είναι ένας χώρος πολιτισμού για το κοινό, όπως είναι τα θέατρα, οι βιβλιοθήκες , οι συναυλιακοί χώροι κλπ και τα παιδιά πρέπει να βιώνουν την κινηματογραφική εμπειρία όπως βιώνουν και τα υπόλοιπα γεγονότα.
Από πολλούς διατυπώνεται η άποψη ότι η ανάγνωση ενός βιβλίου έχει περισσότερη θετική επίδραση στη φαντασία του παιδιού απ΄ ότι η παρακολούθηση μιας ταινίας. Όμως, οι διάφορες μορφές πολιτισμού δεν θα έπρεπε σε καμιά περίπτωση να συγκρίνονται μεταξύ τους, αφού κάθε μία απ΄ αυτές γεννά διαφορετικές εμπειρίες.
Ο κινηματογράφος παρουσιάζει στα παιδιά καινούριες εμπειρίες και τρόπους συμπεριφοράς που θα τα βοηθήσει να ανακαλύψουν ότι η ζωή έχει πολλές πτυχές. Στον κινηματογράφο η φαντασία μπορεί να εξακολουθεί να υπάρχει φτιάχνοντας καινούριους κόσμους χωρίς περιορισμούς.
Ως πολιτιστικός χώρος η κινηματογραφική αίθουσα είναι για τα παιδιά ένας από τους λεγόμενους «τρίτους χώρους», είναι δηλαδή χώρος στον οποίο συναντιούνται έξω απ’ τα πλαίσια του σχολείου ή της οικογένειας σε μια δραστηριότητα από κοινού με τους συνομήλικούς τους.
5.Η κοινωνική διάσταση.
Στην κινηματογραφική αίθουσα τα παιδιά συναντούν και βρίσκονται ανάμεσα σε άλλα παιδιά. Η συνάντηση με φίλους είναι μία από τις πιο αγαπημένες δραστηριότητες των παιδιών και αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα παιδιά του σήμερα, επειδή πολλά απ’ αυτά μεγαλώνουν χωρίς αδέρφια, εργάζονται και οι δύο γονείς τους, σε πολλές περιοχές δεν υπάρχουν ελεύθεροι χώροι για παιχνίδι κλπ. Η καθημερινή ζωή δηλαδή καθορίζεται από διαφορετικές εμπειρίες για τον καθένα.
Ο κινηματογράφος λοιπόν είναι χώρος που προσφέρει εμπειρίες τελείως διαφορετικές απ’ αυτές της καθημερινής ζωής. Μια επίσκεψη στον κινηματογράφο είναι κοινωνικό γεγονός, που διαφέρει από τις συνηθισμένες συναντήσεις με τους συνομηλίκους, είναι δε μια εμπειρία τελείως διαφορετική από εκείνη που προσφέρει η τηλεόραση.
Η ταινία καθεαυτή δεν αποτελεί το μόνο, ούτε πάντα το πιο σημαντικό στοιχείο, γιατί η εμπειρία της κοινωνικότητας που προσφέρει ο κινηματογράφος δημιουργεί νέους, διαφορετικούς κόσμους στα παιδιά και τους νέους.
6.Η πολιτική διάσταση.
Ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους, απαιτεί αίσθημα ευθύνης απ’ όλους τους ενήλικες που με οποιοδήποτε τρόπο εμπλέκονται σ’ αυτή τη δραστηριότητα η οποία είναι ταυτόχρονα και πολιτική δραστηριότητα.
Όποιος δραστηριοποιείται σ΄ αυτό το χώρο πρέπει να παλεύει μαζί με τις αρχές και πολλές φορές ενάντια στις αρχές για να δημιουργήσει χώρο για τα παιδιά, να δημιουργήσει οργανισμούς υποστήριξης, να εξασφαλίζει χρήματα, να λαμβάνει υπ’ όψη τις ανάγκες του κοινού, να κουβεντιάζει με τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς και με τα ίδια τα παιδιά.
Η παραγωγή, η διάδοση και η προβολή των ταινιών για παιδιά και νέους είναι ζητήματα εξαιρετικής σπουδαιότητας και συχνά επηρεάζονται απ’ την εικόνα που έχουν οι ενήλικες για τα παιδιά και τους νέους. Με ποια θέματα θέλουμε να τα φέρουμε αντιμέτωπα. Τι είδους απαντήσεις θα θέλαμε να τους δώσουμε. Τι περιμένουμε απ’ αυτά. Σε τι ποσοστά διαλέγουμε ταινίες σε σχέση με την διασκέδαση και την παρουσίαση σοβαρών θεμάτων.
Οι ταινίες για παιδιά είναι καθρέφτης της εποχής. Προτείνουν απαντήσεις σε θέματα που τίθενται σε συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Οι ταινίες για παιδιά δίνουν επίσης πληροφορίες για την εικόνα που έχει η κοινωνία γι’ αυτά.
Το χειρότερο που θα μπορούσε να κάνει κανείς στα παιδιά είναι να τους στερήσει τις παιδικές ιστορίες. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να επιδιώκει την πρόωρη ενηλικίωση των παιδιών ή τη συρρίκνωση της εφηβικής περιόδου τους.
Του Δημήτρη Σπύρου
Η κινηματογραφική εκπαίδευση, δεν πρέπει ν΄ αποσκοπεί στο να κάνει τους μαθητές της πρωτοβάθμιας ή της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κινηματογραφιστές. Αυτή είναι δουλειά άλλων βαθμίδων της εκπαίδευσης. Ο κινηματογράφος, ως μάθημα στο σχολείο, πρέπει πάνω απ΄ όλα να ωθεί το παιδί να αυτενεργεί, να το μάθει να λειτουργεί ομαδικά, να γνωρίσει τον πανανθρώπινο πολιτισμό, να έρθει σε επικοινωνία με το φυσικό και κοινωνικό του περιβάλλον, να αποκτήσει κοινωνική συνείδηση και κριτική σκέψη, να γνωρίσει τον εαυτό του και ν΄ ανακαλύψει την κλίση του. Γιατί, μην ξεχνάμε αυτό που με ενάργεια διατύπωσε ο Λουπορίνι: «Ο άνθρωπος γεννιέται στην κοινωνία αλλά δε γεννιέται κοινωνικός: γίνεται με την εκπαίδευση, που τον κάνει να αποκτά σιγά-σιγά εκείνη την πρωτότυπη και πραγματική κατάστασή του»
Η κινηματογραφική εκπαίδευση, μπορεί να περιγραφεί ως μελέτη των εξής:
- Του προϊόντος (κινηματογραφικής ταινίας) που παράγεται με συγκεκριμένο τρόπο και συγκεκριμένη τεχνολογική υποστήριξη.
- Των δημιουργών(όλων των ειδικοτήτων) και πως απευθύνονται στους θεατές και γιατί.
- Των θεατών, των δεκτών δηλαδή του προϊόντος και πως ερμηνεύουν την ταινία και πως κρίνουν επιμέρους στοιχεία της(Σενάριο, σκηνοθεσία, φωτογραφία, ερμηνείες, μουσική κλπ)
Μπορούμε να διακρίνουμε τρεις τρόπους μελέτης:
- Η οδός της πληροφόρησης, όπου δίνουμε πληροφορίες για το πώς φτιάχνεται μια ταινία καθώς και στοιχεία της κινηματογραφικής γλώσσας και της ιστορίας του κινηματογράφου.
- Η συλλογιστική οδός, όπου φέρνουμε τα παιδιά αντιμέτωπα με θέματα και ερωτήματα γύρω απ΄ την ταινία κατά τη διάρκεια της προβολής και κυρίως μετά απ΄ αυτήν.
- Η παραγωγική οδός, όπου τα παιδιά γράφουν τα δικά τους σενάρια και φτιάχνουν τις δικές τους ταινίες. Η δραστηριότητα αυτή δημιουργεί ισχυρά κίνητρα για προσπάθεια στους μαθητές.
Ουσιαστικά αποτελέσματα επιτυγχάνονται όταν υπάρχει συνδυασμός των τριών τρόπων μελέτης.
Πρέπει να γνωρίζουμε ότι όταν τα παιδιά παρακολουθούν μια ταινία, δεν βλέπουν όλα τα ίδια πράγματα, ούτε ερμηνεύουν τις εικόνες με τον ίδιο τρόπο. Πρέπει λοιπόν να επιδιώκουμε να ασκούν την αντίληψή τους , βρίσκοντας κάθε φορά τις σωστές ερωτήσεις και την κατάλληλη διαδικασία. Η κινηματογραφική εκπαίδευση είναι κυρίως σκέψη γύρω από την κινηματογραφική γλώσσα παρά εκμάθηση μιας καινούριας γλώσσας.
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ
Θέμα: «Ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους: Στον κόσμο, στην Ευρώπη, στην Ελλάδα».
Το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους σε συνεργασία με την European Children’ s Film Assocation (E.C.F.A.), διοργανώνουν Ευρωπαϊκή Συνάντηση με διεθνείς συμμετοχές με θέμα:
«Ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους: Στον κόσμο, στην Ευρώπη, στην Ελλάδα».
Η Συνάντηση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 6 Δεκεμβρίου 2009 (ώρες 09.00 ως 15.00) στο συνεδριακό κέντρο του Υπουργείου Πολιτισμού στην Αρχαία Ολυμπία.
Σκοπός της Συνάντησης είναι η ενημέρωση των εργαζομένων και των φορέων του οπτικοακουστικού χώρου, των θεσμικών φορέων του κινηματογράφου και της εκπαίδευσης, των εκπαιδευτικών καθώς και όσων δραστηριοποιούνται στον τομέα της πνευματικής και ψυχικής ανάπτυξης των παιδιών και των νέων, για τη διεθνή, την ευρωπαϊκή και την ελληνική πραγματικότητα στον τομέα του «Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους».
Το θέμα της Συνάντηση είναι εξαιρετικά επίκαιρο αφού απ’ τη μια, πριν τρεις μήνες το θέμα «Ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης» απετέλεσε αντικείμενο της κοινής σύσκεψης των υπουργών Παιδείας και Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης κι απ’ την άλλη αναμένεται να ψηφιστεί στην Ελλάδα νέος νόμος για τον κινηματογράφο.
Οι θεματικές ενότητες θα είναι οι εξής:
- Η πολιτιστική και εκπαιδευτική διάσταση του Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους.
- Οι ιδιαιτερότητες του Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους, ως καλλιτεχνική δημιουργία. Ιδιαιτερότητες της παραγωγής. Τα εναλλακτικά δίκτυα διανομής.
- Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους και Κινηματογραφική Εκπαίδευση: Συγκοινωνούντα δοχεία.
- Ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
- Ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους στην Ελλάδα: Ανυπαρξία θεσμικού πλαισίου, ανυπαρξία παραγωγής, κυριαρχία των blockbusters και της λογικής του ποπ κορν. Οι καινοτόμες δράσεις του Φεστιβάλ Ολυμπίας και του Νεανικού Πλάνου.
- Οι διεθνείς συμπαραγωγές.
- Τα παραδείγματα της Νότιας Κορέας, των σκανδιναβικών χωρών, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας.
- Η πρωτοπορία της Δανίας.
(Δεχόμαστε προτάσεις για πιθανή διεύρυνση της θεματολογίας).
Οι εισηγητές που ως τώρα έχουν οριστεί, θα αναπτύξουν τα εξής θέματα:
- Η πραγματικότητα του Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους στην Ελλάδα σήμερα: Θεσμικό πλαίσιο – παραγωγή – διανομή – κινηματογραφική εκπαίδευση – η συμβολή του Φεστιβάλ Ολυμπίας. (Εισηγητής: Δημήτρης Σπύρου, Ελλάδα, Σκηνοθέτης, Καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Ολυμπίας, μέλος του Δ.Σ. της E.C.F.A.).
- Η ευρωπαϊκή πραγματικότητα στον παιδικό και νεανικό κινηματογράφο για Παιδιά και Νέους και η κινηματογραφική εκπαίδευση (Εισηγητής: Felix Vanginderhuysen, Βέλγιο,Πρόεδρος της Εταιρίας Διανομής Jekino Films και Γενικός Γραμματέας της E.C.F.A.,)
- Η εκπαίδευση των νέων της Ν. Κορέας στον κινηματογράφο και στη χρήση των νέων τεχνολογιών (Εισηγητής: Wangtae Lim, Νότια Κορέα, σκηνοθέτης καθηγητής στο Dong-Ah Institute of Media and Arts(DIMA) και διευθυντής του DINFAC, DIMA International Filmmaking and Acting Camp for Youth).
- Η εφαρμογή ενός προγράμματος για τον κινηματογράφο στα σχολεία σε πανεθνικό επίπεδο (Εισηγητής: Kalman Czibolya, Ουγγαρία, υπεύθυνος του Workshop of Video and Art of Mako, καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ Zoom to Europe and Asia)
- Κινηματογράφος για παιδιά και νέους και κινηματογραφική εκπαίδευση: Το παράδειγμα των σκανδιναβικών χωρών (Εισηγήτρια: Rose-Marie Strand, Σουηδία, Υπεύθυνη του Τμήματος Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους στο Art House Distributor Folkets Bio AB,)
- “FILM X.” Το δανέζικο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που ταξιδεύει σ’ όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες (Παρουσίαση: Charlotte Giese, Δανία, Υπεύθυνη του Τμήματος Children and Youth του Danish Film Institute)
- Οι συμπαραγωγές παιδικών και νεανικών ταινιών μεταξύ Ευρωπαϊκών χωρών και χωρών εκτός Ευρώπης (Jean Roke Patoudem, Γαλλία, Σκηνοθέτης και παραγωγός ταινιών, διευθυντής της PATOU FILMS).
O κατάλογος των εισηγητών είναι ανοιχτός και θα οριστικοποιηθεί στις 18 Νοεμβρίου 2009.
Για την καλύτερη προετοιμασία της Συνάντησης, δημιουργήσαμε το blog , http://olympiameeting.wordpress.com, ως χώρο διαλόγου και επικοινωνίας, μέσω του οποίου θα ενημερώνεστε για τη Συνάντηση και θα μπορείτε να «ανεβάζετε» συνεισφορές, σχόλια, προτάσεις…
Για την οργανωτική επιτροπή της Συνάντησης
Λάμπης Καφύρας Tonje Hardersen Δημήτρης Σπύρου
Νομάρχης Ηλείας Πρόεδρος της E.C.F.A. Καλλιτεχνικός Διευθυντής
Πρόεδρος του Φεστιβάλ του Φεστιβάλ Ολυμπίας
Μέλος του Δ.Σ. της E.C.F.A.
____________________________________________
ΚΑΙ ΜΙΑ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΦΕΤΙΝΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ
ΤΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΟΛΥΜΠΙΑΣ
ΕΠΙΣΗΣ ΚΑΠΟΙΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΑΙΔΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ
Από 5 ως 12 Δεκεμβρίου 2009, διεξάγεται στον Πύργο και άλλες πόλεις του νομού Ηλείας (Αρχαία Ολυμπία, Αμαλιάδα, Ζαχάρω, Γαστούνη, Λεχαινά κ.α.) το 12ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους.
Στο διαγωνιστικό πρόγραμμα θα προβληθούν 12 ταινίες μεγάλου μήκους μυθοπλασίας, 12 μικρού μήκους μυθοπλασίας και 12 μικρού μήκους animation, όλες πρόσφατης παραγωγής, σε φορμά 35 mm, ενώ από φέτος, καθιερώνουμε ένα καινούριο πρόγραμμα το Gigi-Kid, στο οποίο διαγωνίζονται ψηφιακές ταινίες. Οι ταινίες του διαγωνιστικού προγράμματος, προέρχονται από 35 χώρες απ’ όλο τον κόσμο.
Παράλληλα με το Φεστιβάλ Ολυμπίας, διεξάγεται και η 9η Ευρωπαϊκή Συνάντηση Νεανικής Οπτικοακουστικής Δημιουργίας – Camera Zizanio, στο οποίο θα προβληθούν τριακόσιες(!) ταινίες παιδιών (75 από Ελλάδα, 200 από είκοσι ευρωπαϊκές χώρες και 25 από τον υπόλοιπο κόσμο).
Στις παράλληλες εκδηλώσεις: κινηματογραφικά αφιερώματα, κινηματογραφικά εργαστήρια, «μαθήματα στο σκοτάδι», Cine – μαθήματα, εκθέσεις, μουσικές παραστάσεις κλπ.
Οι επισκέπτες του Φεστιβάλ από το εξωτερικό, αναμένεται να ξεπεράσουν σε αριθμό κάθε προηγούμενη χρονιά. Θεσμικά πρόσωπα, κινηματογραφιστές κι εκπαιδευτικοί θα ξεπεράσουν τους εξήντα. Επίσης περισσότερα από 150 παιδιά και νέοι από είκοσι περίπου ευρωπαϊκές χώρες.
Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ πραγματοποιούμε σε συνεργασία με την European Children’ s Film Assocation (E.C.F.A.), Ευρωπαϊκή Συνάντηση με διεθνείς συμμετοχές, με θέμα: «Ο κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους: στον κόσμο, την Ευρώπη, την Ελλάδα».
Η πραγματικότητα στον τομέα του Κινηματογράφου για Παιδιά και Νέους, που υπάρχει στην Ελλάδα- σε γενικές γραμμές – είναι η εξής:
- Δεν έχει θεσμοθετηθεί ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους (πράγμα που έχει συμβεί εδώ και δεκάδες χρόνια στις ευρωπαϊκές – και όχι μόνο – χώρες). Tο «σχέδιο νόμου για τον κινηματογράφο» ( Επιτροπή Γαβρά), δεν έχει την παραμικρή αναφορά στο θέμα, παρ’ ότι τέθηκε στη σύσκεψή τους επίμονα από την εκπρόσωπο του Υπουργείου Πολιτισμού. Σημειώνουμε ότι δεν κληθήκαμε στην επιτροπή αυτή να καταθέσουμε τις απόψεις μας, παρ’ ότι είμαστε ο εξειδικευμένος φορέας στην Ελλάδα, στο αντικείμενο αυτό.
- Η παραγωγή στη χώρα μας ταινιών για Παιδιά και Νέους είναι ανύπαρκτη, παρ’ ότι τέτοιες ταινίες ζητούν επίμονα τα ελληνικά σχολεία αλλά και αγοραστές σε όλες τις διεθνείς αγορές. Το πρόγραμμα ΖΙΖΑΝΙΟ – που υπεγράφη στον Πύργο και ονομάστηκε έτσι για να επιβραβεύσει τα παιδιά που συμμετέχουν ενεργά στο Φεστιβάλ Ολυμπίας – κι αποτελεί κοινό πρόγραμμα ΕΚΚ και ΕΡΤ, απέτυχε για λόγους που θα αναλύσουμε στη Συνάντηση.
- Η προβολή ταινιών για μαθητές στην Ελλάδα, δεν έχει τα χαρακτηριστικά εκπαιδευτικής δραστηριότητας. Σταδιακά περνάει στον απόλυτο σχεδόν έλεγχο των μεγάλων εταιριών και εξισώνεται με την πώληση ποπ κορν. Εταιρείες που ελέγχουν δίκτυα αιθουσών, προβάλλουν για τους μαθητές μόνο ταινίες – ξένης παραγωγής – των οποίων έχουν την εκμετάλλευση και δεν νοικιάζουν τις αίθουσες σε κανένα άλλο φορέα που διαθέτει ταινίες εγκεκριμένες από το Υπουργείο Παιδείας. Είναι όμως νόμιμο η κινηματογραφική εκπαίδευση να είναι προνόμιο των ισχυρών εταιριών του κινηματογράφου;
- Τα κριτήρια της «επιτροπής έγκρισης ταινιών για μαθητές» του Τμήματος Αισθητικής Αγωγής της διεύθυνσης ΣΕΠΕΔ του Υπουργείου Παιδείας δεν είναι σαφή και πολλές φορές εντελώς λαθεμένα. Είμαστε η μόνη Ευρωπαϊκή χώρα, στην οποία παίρνουν τέτοια έγκριση ταινίες blockbusters. Η λογική που επικρατεί σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες είναι τα σχολεία να παρακολουθούν ταινίες «αισθητικά άρτιες με παιδαγωγική διάσταση που δεν έχουν δυνατότητα να βρουν διανομή σε ευρύ εμπορικό δίκτυο». Επίσης να διαπνέονται από τις αρχές για τον παιδικό και νεανικό κινηματογράφο που έχουν θεσπίσει η UNICEF και άλλοι διεθνείς και ευρωπαϊκοί φορείς.
- Δεν υπάρχει Εθνική Επιτροπή για τον Κινηματογράφο για Παιδιά και Νέους και για την Κινηματογραφική Εκπαίδευση στην Α/βάθμια και Β/βάθμια Εκπαίδευση.
- Μετά 12 χρόνια λειτουργίας, το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους, παρ’ ότι οι διεθνείς θεσμικοί φορείς το κατατάσσουν μέσα στα δέκα καλύτερα του είδους διεθνώς – γίνονται περισσότερα από τριακόσια Φεστιβάλ αυτής της κατηγορίας σ’ όλο τον κόσμο – δεν έχει γίνει και τυπικά «εθνικό φεστιβάλ» πράγμα που θεωρούμε πως πρέπει να συμβεί με το νέο νόμο για τον κινηματογράφο.
Έχουμε την άποψη πως κανείς δεν έχει δικαίωμα να στερεί από τα παιδιά τις δικές τους ιστορίες.
Ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους, είναι θέμα εκπαίδευσης και προβολής των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων και της γλώσσας της κάθε χώρας και ιδίως των μικρών χωρών. Συμβάλει καθοριστικά στη συνολική ανάπτυξη του κινηματογράφου και προετοιμάζει τους θεατές του μέλλοντος με κριτική σκέψη και αισθητική καλλιέργεια. Σε όλες τις χώρες επίσης, αποτελεί το βασικό μοχλό για την κινηματογραφική εκπαίδευση. Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους και Κινηματογραφική Εκπαίδευση, λειτουργούν σ’ όλες τις χώρες του κόσμου ως συγκοινωνούντα δοχεία. Σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, προτεραιότητα για προβολή στα σχολεία, έχουν οι εθνικές παραγωγές παιδικών και νεανικών ταινιών (Για παράδειγμα στην Ολλανδία η παιδική ταινία ΜΙΝΟΥΣ έκοψε 905.000 εισιτήρια, ενώ στη μικρή Φινλανδία η παιδική ταινία Μια ιστορία για τον Αη Βασίλη έκοψε 1.050.000 εισιτήρια). Τα δε εθνικά κέντρα κινηματογράφου, έχουν ειδική διεύθυνση για τον Κινηματογράφο για Παιδιά και Νέους με εξειδικευμένο προσωπικό και με ξεχωριστό προϋπολογισμό.
Ως ξεχωριστό είδος επίσης, δημιουργεί εκατοντάδες θέσεις εργασίας για τους εργαζόμενους όλων των ειδικοτήτων του οπτικοακουστικού χώρου και αποτελεί ένα σημαντικό οικονομικό μέγεθος για την παραγωγή, τα εργαστήρια και τη διανομή.
Σύμφωνα με μελέτες μας, ο Κινηματογράφος για Παιδιά και Νέους, αν θεσμοθετηθεί στην Ελλάδα κι αν λειτουργήσει με κανόνες, μπορεί να είναι όχι μόνο αυτοχρηματοδοτούμενος αλλά και εξαιρετικά κερδοφόρος.
Εμπρός λοιπόν για μια αρχή σε σωστές βάσεις!
Παρακολουθείστε τις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ.
Οργανώστε την εκδρομή σας στην πυρόπληκτη Ηλεία που αντιστέκεται με όπλο τον πολιτισμό και την εκπαίδευση.
